معرفی برخی دایره المعارف‏های اینترنتی حوزه علوم انسانی

معرفی برخی دایره المعارف‏های اینترنتی حوزه علوم انسانی

منابع مرجع عمومی و تخصصی،از اولین منابع مورد نیاز محققان‏ و پژوهشگران در انجام تحقیقات و پژوهش‏های مورد نظر آنها است. یکی از فرصت‏های که امروزه به مدد پیشرفت فناوری به وجود آمده‏ انتشار الکترونیکی منابع،به ویژه منابع مرجع است که به دلیل استقبال‏ افراد در استفاده از این منابع،پیوسته برشمار آنها افزوده می‏شود.در این میان دایره المعارف‏های عمومی و تخصصی از جمله مهم‏ترین و ارزشمندترین منابع مرجع به شمار می‏روند.طبعا آشنایی و دسترسی‏ به آن‏ها نیز مهم به شمار می‏آید.

دور زمانی نیست که انسان‏هایی یافت می‏شدند که جامع علوم‏ دانش‏های بشری بودند.آن‏ها از ریاضیات و طبیعیات گرفته تا طب، فلسفه،نجوم و تاریخ را در دل خود جای می‏دادند و بر بسیاری از علوم‏ زمان خود اشراف داشتند.اما گذشت زمان،انباشت علوم و اطلاعات‏ و پیشرفت بشر،ابتدا تخصصی شدن علوم را به دنبال آورد و آن گاه‏ آنچنان وسعت و عمقی به آن بخشید که به ناچار در داخل هر کدام از آنها شاخه‏های متعاای ایجاد شد.

دایره المعارف‏ها یا دانشنامه‏ها از جمله کتابهای مرجع می‏باشند که در آن‏ها اطلاعات برگزیده‏ای در رشته‏های دانش بشری و یا رشته‏ای‏ ویژه به صورت مقاله‏هایی بسیار کوتاه و فشرده فراهم شده است.از (به تصویر صفحه مراجعه شود)کیانوش بیاتی

نظر شمول،دو نوع دایره المعارف وجود دارد:دایره المعارف عمومی و دایره المعارف تخصصی:دایره المعارف عمومی دایره المعارفی است‏ مختصر یا مفصل که اطلاعات و آگاهی‏هایی در زمینه‏های دانش‏های‏ بشری و فرهنگ و…به صورت مقاله‏هایی مختصر یا مفصل و با توجه‏ به نیاز خوانندگان جمع کرده است،مانند بریتانیکا acinnairB و امریکانا anaciremA در زبان انگلیسی و مصاحب در فارسی.یک‏ دایره المعارف ممکن است تخصصی باشد و برای برآوردن نیاز متخصصانی در رشته‏هایی مانند فیزیک،شیمی،فلسفه،هنر و..مانند دایره المعارف فلسفه را تلج egdeltuoR yhposolihP fo aidepolcycnE ). عموما تصور ما از یک دایره المعارف کتاب یا مجموعه‏ای چند جلدی از کتاب‏هایی قطور است،این تصور چندان دور از واقعیت‏ نیست؛اما در این میان با پیشرفت فن آوری الکترونیک،کالای فرهنگی‏ جدیدی به نام«کتاب الکترونیکی»وارد بازار شده است.این کالا همان‏ کتاب است اما گسترش روزافزون آن،آینده‏ای نه چندان دور را نوید می‏دهد که در آن نوشته‏ها دیگر کمتر بر روی کاغذ خواهند بود؛پیشرفت‏ در زمینه علوم رایانه و ایجاد و شکل‏گیری شبکه جهانی اینترنت و مهمتر از همه ارزانی و دسترسی ساده‏تر،روز به روز بر اهمیت این‏ کالا(کتاب الکترونیکی)افزوده است.یکی از عرصه‏هایی که کتاب‏ اکترونیکی در آن با سرعت بیشتری در حال نفوذ است.عرصه‏ دایره المعارف و دانشنامه‏ها است؛به همین دلیل بسیاری‏ دایره المعارف‏هایی چاپ شده،ویرایشی الکترونیکی نیز تهیه و منتشر کرده‏اند.

برتری‏های دایره المعارف‏های الکترونیکی

دایره المعارف‏های الکترونیکی چند برتری عمده دارند،آن‏ها عموما ارزانتراند،کم حجم‏اند و از این رو جای بسیار کمتری را اشغال کرده‏ و به آسانی قابل حمل و نقل‏اند،همچنین آنها دارای برنامه‏های‏ جست‏وجو می‏باشند که می‏توان سراسر دانشنامه را کلید واژه‏ای‏ جست‏وجو کرد از این رو یافتن اطلاعات در مورد هر موضوع با سرعت‏ بیشتر ممکن است؛بعلاوه دایره المعارف‏های الکترونیکی عموما چند رسانه‏ای هستند و امکان عرضه اطلاعات به صورت فایل‏های صوتی‏ و تصاویر ویدئویی نیز در این نوع دایره المعارف‏ها وجود دارد،توانایی‏ که دایره المعارف‏هایی چاپی فاقد آنند،از سوی دیگر به کمک چاپگر امکان چاپ مطالب و نوشته‏های آن وجود دارد.همچنین‏ دایره المعارف‏های الکترونیکی و به ویژه دایره المعارف‏های enilnO ،با سرعت و سادگی بیشتری به روز می‏شوند؛این مزایا استفاده از دایره المعارف‏های الکترونیکی را بسیار فراگیر می‏کند.

دایره المعارف‏های الکترونیکی به چند صورت:بر روی لوح‏های‏ فشرده( moR DC )و یا مکان خریدن و daolnwoD کردن از طریق‏ اینترنت،امکان استفاده رایگان enilnO و یا با آبونه شدن و پرداخت‏ حق اشتراک ماهانه و یا سالانه در دسترس می‏باشند.از این رو بسیاری‏ از دایره المعارف‏های شناخته شده به انتشار نسخه‏ای الکترونیکی از دایره المعارف خود دست زده‏اند.

acinnatirB aidepolcycnE moc.acinnatirb.www//:ptth دایره المعارف بریتانیکا،از قدیمی‏ترین و مشهورترین دایره المعارف‏های‏ عمومی انگلیسی زبان است.کار تدوین نسخه چاپی ان از سال ۱۷۶۸ آغاز شد و در سال ۱۷۷۱ اولین ویرایش آن در سه جلد و در۲۳۹۱ صفحه در ادینبورگ grubnidE اسکاتلند منتشر شد.آخرین ویرایش‏ این دایره المعارف در ۳۲ جلد منتشر شده است.

پایگاه اینترنتی این دایره المعارف متن کامل مقالات در دسترس‏ کاربران قرار داده است.این پایگاه به طور مرتب از سوی نویسندگان‏ و ویراستاران آن مورد بازبینی قرار گرفته و روزآمد می‏گردد.استفاده‏ از این پایگاه از طریق اشتراک و پرداخت هزینه امکان‏پذیر است و کاربران می‏توانند از طریق جست‏وجوی الفبایی،کلید واژه‏ای و یا موضوعی به مقالات و مطالب مورد نیاز خود دست یابند.

anacireMA ainepolcycnE 2Vhtua/nib-igc/moc.reilorg.htua//:ptth نسخه چاپی این دایره المعارف نخستین بار در سال ۱۸۹۲ چاپ‏ شده است.اولین دایره المعارفی است که در ایالات متحده آمریکا چاپ شده است.نسخه اینترنتی آن به نشانی فوق در دسترسی قرار دارد.در تدوین آن ۶۵۰۰ نویسندگان آمریکایی و اروپایی همکاری‏ داشته‏اند.دارای ۴۵ هزار مقاله(۲۵ میلیون کلمه)،۴۵۰۰ تصویر،۱۲۰۰ نقشه،حدود ۱۵۰ هزار پیوند درون متنی و…است.استفاده از این پایگاه‏ مستلزم پرداخت هزینه اشتراک است.

aidepolcycnE aibmuloC moc.ybeltrab.www//:ptth /65/ از جمله کامل‏ترین دایره المعارف‏های اینترنتی است.این‏ دایره المعارف مشتمل بر ۵۱ هزار مدخل و ۸۰ هزار ارجاع متقابل درون‏ متنی است.مدخل‏های آن به ترتیب الفبا تنظیم شده و کاربران به متن‏ کامل مقالات دسترسی دارند.

aidepolcyC trA moc.aidepolcyctra.www//:pttn انجمن کتابداری آمریکا این پایگاه رادر فهرست را در فهرست ۲۵ پایگاه برتر منابع مرجع رایگان قرار داده است.دایره المعارفی است از آثار هنری‏ و اشیاء موزه‏ای که کار خود را از سال ۱۹۹۹ آغاز نموده است،شامل‏ ۸۰ هزار مدخل از آثار هنری بیش از ۷ هزار هنرمند است.این پایگاه‏ از طریق نام هنرمندان،نام موزه،نام اثر هنری و…قابل بازیابی است. استفاده این دایره المعارف رایگان است.

enilnO trA fo yranoitcid evorG moc.traevorg.www//:ptth این پایگاه شامل ۴۵ هزار مقاله در باب هنرهای زیبا،هنرهای‏ تزیینی،معماری و…از دوران باستان تاکنون است.این پایگاه برنده‏ جوایزی نیز شده است.۶ هزار محقق و استاد در تدوین مقالات آن‏ سهیم بوده‏اند.در این پایگاه ۱۳۰ هزار تصاویر هنری و صدها پیوند به موزه‏ها و گالری هنری سراسر جهان ارائه شده است.

yranoitciD yraretiL dna aidepolcycnE yrarelil ehT mth.emarFcycnEtiL/moc.cycnetil.www//:ptth فهرستی از نام ۱۵۰۰ نویسنده مشهور از میان ادبا،فیلسوفان، موسیقی دانان و هنرمندان با بیش از ۱۴ هزار اثر و حدود ۴۰۰۰ نویسنده‏ کمتر مشهور در این دایره المعارف وجود دارد.ذیل هر مدخل شرح حال‏ و زندگی نامه نویسنده بعلاوه آثار وی معرفی شده است.آثاری که‏ در اینجا معرفی شده،تماما جزو آثار ادبی و مهم در زبان انگلیسی به‏ شمار می‏روند.۶۷۰ نویسنده و محقق از سرتاسر جهان در تدوین این‏ دایره المعارف همکاری دارند.ایم دایره المعارف هر روز مورد بازبینی‏ قرار می‏گیردو روز آمد می‏شود.کاربران می‏توانند این پایگاه را براساس‏ نام نویسنده،نام اثر یا موضوع،مورد جست‏وجو قرار دهند.

yhposolihP aidepolcycnE drofnatS ude.dofnats.otalp//:ptth این پایگاه متعلق به یک برنامه پژوهشی در دانشگاه استنفورد آمریکا است. ailaZ.N drawdE سر ویراستار آن است.چند صد تن از اساتید دانشگاه‏های سرتاسر آمریکا و سایر کشورها،در نگارش مقالات‏ این دایره المعارف همکاری دارند.این دایره المعارف مقالات علمی

متعددی را در باب موضوعات مختلف فلسفه در شبکه قرار داده است. کاربران به متن کامل این مقالات دسترسی دارند.

yhposolihp fo aidepolcycnE egdeltuoR moc.egdeltuor.per,www//:ptth نسخه پیوسته( enilnO )دوره ده جلدی دایره المعارف فلسفه را تلج‏ است.یکی از بهترین منابع در حوزه فلسفه است.بیش از ۱۳۰۰ نفر از اساتید و صاحبنظران حوزه فلسفه با این دایره المعارف همکاری‏ دارند.سرپرستی تیم ویراستاران این دایره المعارف را پروفسور drawdE giarc به عهده دارد.

yhpsolihP fo aidepolcycnE-ateM lmth.emarg/cycne/moc.txetlid.www//:ptth کار اصلی پایگاه فوق مقایسه میان مدخل‏های واحد و موضوعات‏ مشابه در دایره المعارف‏ها و فرهنگ‏های مختلف است و از این نظر اطلاعاتی کامل‏تر در باب موضوعات و مدخل‏های مشابه در اختیار استفاده کننده قرار می‏دهد.اداره این پایگاه به عهده دکتر werdnA ykcurhc است.در این پایگاه کاربران به متن کامل مقالات دسترسی‏ دارند.

ygposolihP fo aidepolcycnE trnretnl ehT ude.mtu.pei.www//:ptth مقالات فلسفی این سایت شامل مقالاتی است که اساتید و متخصصان فلسفه در ایتنرنت منتشر می‏سازند.ویراستاران این پایگاه، خود اقدام به جمع‏آوری این مقالات در اینترنت نموده و آنها را در دسترس قرار داده‏اند.برخی از مقالات نیز توسط ویراستاران این پایگاه‏ به نگارش در آمده است.این مقالات بیشتر مناسب تدریس دروس‏ فلسفه در کلاسهای درس دانشگاه‏ها است.

yrotsiH dlroW fo aidepolcycnE ehT /67/moc.ydeltrab.www//:ptth این پایگاه به همت snraetS.N reteP و حدود سی تن از همکاران‏ وی ایجاد شده است.جزو دایره المعارف‏های مشهور اینترنتی به شمار می‏رود.شامل مقالاتی است که تاریخ باستان تا سال ۲۰۰۰ میلادی را در برمی‏گیرد.این پایگاه جمعا حدود ۲۰ هزار مدخل دارد که براساس‏ موضوع تنظیم شده است.کاربران می‏توانند به طور رایگان از این‏ دایره المعارف استفاده نمایند و براساس کلید واژه یا موضوع به اطلاعات‏ موجود دست یابند.

enilnOyrotsiHrepyH lmth.a/2n-yrotsiH/2n-enilno/moc.yrotsihrepyh.www//:ptth این پایگاه در فهرست بهترین پایگاه‏های سال ۲۰۰۳ انجمن‏ کتابداری آمریکا قرار دارد.دایره المعارفی اینترنتی است که یک دوره‏ زمانی ۳ هزار ساله را در برمی‏گیرد.این دایره المعارف تلاش دارد تا در ذیل بررسی هر مدخل،به وقایع و رویدادهایی که همزمان با آن واقعه‏ تاریخی رخ داده نیز اشاره شود و بدین ترتیب تصویری کامل‏تر در اختیار محققان و علاقمندان قرار گیرد.به عبارتی«این پایگاه تلاش‏ دارد تا کاربران علاوه بر خواندن تاریخ،قادر به مشاهده وقایع نیز باشند.»شمار استفاده از این پایگاه،روزانه بین ۳۵۰۰ تا ۷۰۰۰ تن ذکر شده است.

moc.ksedger yrotsiH lmth.yrotsih/moc.ksedfer.www//:ptth این پایگاه کار خود را از سال ۱۹۹۵ م.با هدف معرفی پایگاه‏های‏ اینترنتی مرتبط با تاریخ آغاز نموده است و تاکنون چندین بار از سوی‏ کتابداران،به ویژه کتابداران مرجع مورد تمجید قرار گرفته و جوایزی‏ نیز دریافت کرده است.در بخش تاریخ این پایگاه ذیل هر موضوع‏ تاریخی پیوندها و منابع مرتبط اینترنتی معرفی شده است.موضوعات‏ مندرج در این پایگاه نسبتا زیاد و متعدد است.مضافا اینکه این پایگاه‏ دایره المعارف‏ها،فرهنگ‏ها و سایر منابع مرجع اینترنتی سودمند را نیز معرفی کرده است.

tneirO eht fo aideapolcycnE mth.xedni/o.e/moc.saic-i//:ptth منطقه جغرافیایی این دایره المعارف کشورهای خاورمیانه و شمال‏ آفریقا است.پایگاهی نسبتا مفصل،در حال رشد و رایگان.فهرستی‏ از کلیه کشورهای این منطقه در صفحه اول این پایگاه امده است. جست‏وجو در این سایت بسیار ساده و علاوه‏بر مقاله،شامل فایل‏های‏ صوتی و تصویری است.

acinarl aidepolcycnE /moc.acinari.www//:ptth یکی از پروژه‏های مرکز مطالعات ایران‏شناسی دانشگاه کلمبیا(در نیویورک)است.تدوین این دایره المعارف را احسان یارشاطر به عهده‏ دارد.اولین دفتر(جزوه)این دایره المعارف در سال ۱۹۷۹ و جلد اول‏ آن-شامل ۹ دفتر-در سال ۱۹۸۹ منتشر شد.تاکنون ۱۱ جلد از این‏ دایره المعارف منتشر شده و جلد دوازدهم آن زیر چاپ است.مقالات‏ آن به زبان انگلیسی است.سلسله مقالات آن به ترتیب حروف الفبا تنظیم شده است و حول موضوعات مختلف مربوط به ایران،اعم از جغرافیا،باستان‏شناس،تاریخ،مذهب،فلسفه،هنر،گیاهان،حیوانات‏ و…است.نویسندگانی از سرتاسر دنیا،آمریکا،اروپا،چین،ژاپن، ایران…با این دایره المعارف همکاری دارند.حدود ۲۰۰ مقاله اساسی‏ این دایره المعارف از طریق اینترنت به صورت رایگان در دسترس قرار دارد.

enilno ygolohtym naisreP lmth/selcitra/naisrep/aisa/ygolohtym/saera/gro.noehtnap.www//:ptth در این پایگاه،در حال حاضر ۱۱۰ مقاله در باب اساطیر،فرهنگ‏ عامه،افسانه‏ها و…وجود دارد.در نوار سمت چپ صفحه اول این

پایگاه،موضوعات به ترتیب الفبا تنظیم شده و کاربران به راحتی‏ می‏توانند با انتخاب کلید واژه،به مقاله مورد نظر خود دست یابند.

ecneicS dna noigileR fo aidepolcycnE yranilpicidretnl

psa.fluafed/ne/gro.fsid.www//:ptth مقالاتی که در این دایره المعارف آمده عموما توسط محققان‏ اروپایی و به زبان‏های مختلف اروپایی نوشته شده است.کار این‏ دایره المعارف گردآوری ترجمه انگلیسی این مقالات در پایگاه فوق‏ است.

moc.aidepolcycnE psa.malsl/l/mth/moc.aidepolcycne.www//:ptth این پایگاه ۵۷ هزار مقاله از مقالات دایره المعارف کلمبیا را در برمی‏گیرد.بخش قابل توجهی از این مقالات به مباحث مربوط به‏ اسلام اختصاص دارد.

aidepolcycne cimalsl aidepolcycnE/gro.rhzala.www//:ptth این پایگاه وابسته به وزارت اوقات مصر است.در اینجا، دایره المعارفی شامل مقالاتی در باب موضوعات مختلف اسلامی نظیر اسماء الهی،اسلام و علم،هنر اسلامی،معماری اسلامی،و…ایجاد شده است.مقالات این پایگاه،کوتاه و به زبان عربی و انگلیسی‏ است.

aidepolcycnE ytinU malsl-lA ehT aidepolcycne/gro.hammul.www//:ptth مجموعه اطلاعات موجود در این پایگاه شامل مقالات،گفتگوهای‏ اینترنتی و مقالات ارائه شده در کنفرانس‏ها است.بیشتر مقالات این‏ سایت به موضوع اتحاد میان مسلمانان و موانع موجود بر سر این راه‏ مربوط می‏شود.نویسندگان مقالات عموما از اهل سنت و شیعه هستند. مطالب و مقالات موجود در این پایگاه نیز به پنج فصل تقسیم شده‏ و ذیل هر یک مقالات مرتبط آمده است.

dahsrl-O-tawaD aradl php.tcatnoc/gro.dahsri.www//:ptth این پایگاه توسط اداره دعوت و ارشاد واقع در آمریکا ایجاد شده‏ است.ظاهرا این پایگاه وابسته به پاکستان و شامل مقالات و مطالب‏ متعدد(صوت و تصویر)درباره اسلام است.علاوه بر مقالات،پیوندهای‏ نسبتا زیادی در این سایت معرفی شده است.

aidepolcycnE-temretnl malsl psa.malsl/l/lmrh/moc.aidepolcycne.www//:ptth این پایگاه یک دایره المعارف اینترنتی رایگان است که بخشی از آن به طور مفصل به موضوع اسلام اختصاص دارد.متن مقالات شامل‏ پیوندهای درون متنی فراوانی است که کاربر را در صورت نیاز به مطالب‏ مرتبط در سایر مقالات هدایت می‏کند.در پایان هر مقاله و مطلب نیز پیوندهای مرتبط معرفی شده که در اطلاع کاربران از دیگر پایگاه‏های‏ بسیار مفید است.این دایره المعارف کار خود را به تازگی آغاز کرده است‏ و در برخی از بخش‏ها هنوز در حال گردآوری و تنطیم مطالب است.

aidepolcycnE eti`ihS A aidepolcycne/gro.malsi-la.www//:ptth موضوعات این این دایره المعارف در یازده فصل تنظیم شده است. ویرایش اینترنتی آن در سال ۱۹۹۵ میلادی در دسترس قرار گرفته‏ و در سال ۲۰۰۱ نیز مطالب این سایت مورد تجدید نظر قرار گرفته است. این دایره المعارف به مسائل مشترک مطرح میان شیعه و سنی می‏پردازد.

malsl innuS /innus/malsi/aidepolcycne/ku.ca.mscu.ratlihp//:p44h این پایگاه به معرفی فرق مختلف اهل سنت و مکاتب فقهی و فکری آنان-با استفاده از جدول و نمودار-پرداخته است.نظیر همین‏ معرفی نیز در مورد مذهب شیعه-با تفصیل کمتر-ارائه شده است. استفاده از نمودار در ارائه مطالب باعث جذابیت بیشتر و سادگی استفاده‏ از این پایگاه شده است.

sevihcrA nairtsaoroZ–atsevA lmth.atseva/gro.atseva.www//:ptth این پایگاه،متن کامل کامل اوستا،کتاب باستانی زرتشت و بسیاری متون‏ پهلوی را در اختیار کاربران قرار داده است.برخی متون موجود در این‏ پایگاه جزو متون نادر به شمار می‏روند.مضافا اینکه در باب زرتشت، پیوندهای مفیدی در این پایگاه گردآمده است.

ytinaitsirhC fo aidepolcycnE ediW dlroW ehT gro.tnevdawen.www//:ptth یکی از دایره المعارف‏های مفید در زمینه مطالعات مربوط به حوزه‏ مسیحیت است.نمایه الفبایی آن بیش از ۰۰۰/۱۱ مدخل را در برمی‏گیرد. فعالیت این دایره المعارف از سال ۲۰۰۰ میلادی آغاز شده است.

moc.aidepohcycnEhsiweJ psj.xedni/moc.aidepolcycnehsiwej.www//:peeh این سایت،نسخه اینترنتی دایره المعارف دوازده جلدی یهودیت‏ است که حدود یکصد سال پیش-بین سال‏های ۱۹۰۱ تا ۱۹۰۶-منتشر شده و شامل ۰۰۰/۱۵ مقاله و مطالب و تصویر است که به صورت رایگان‏ در دسترس محققان و علاقمندان قرار دارد.مقالاتی که در این سایت‏ ارائه شده قدیمی است و طبعا مطالب و موضوعات جدید را در برنمی‏گیرد.به همین دلیل بخشی از این پایگاه به معرفی مقالاتی‏ اختصاص دارد که اخیرا در اینترنت در باب یهودیت انتشار یافته است.

msiaduJ 101 mth.cot/gro.qafwej.www//:ptth مقالات این پایگاه به نه موضوع کلی نظیر عقاید،فرهنگ و مردم، تقویم و…تقسیم بندی شده است.این پایگاه پیوندهای مفیدی به‏ سایر سایت‏های مرتبط ارائه نموده اس

منبع نوشته:

مجله کتاب ماه کلیات » آذر و دی ۱۳۸۲ – شماره ۷۳ و ۷۴ (از صفحه ۱۵۹ تا ۱۶۲).
+ نوشته شده در جمعه هفتم مرداد ۱۳۹۰ساعت ۱۶:۲ توسط | آرشیو نظرات

اشتراک گذاری پست

درباره ی نویسنده

tst

مهندس احمدی-مشاور برنامه ریزی و سیستم ها-موسسه رزق حلال
این موسسه آمادگی هرگونه همکاری از ایده پردازی تا طراحی و ساخت محصولات صنعتی، شهری، فرهنگی-اجتماعی، سیستمی و … را دارد. بدین منظور می توانید با ما تماس حاصل فرمائید.
تلفن:09331188467 ایمیل: halaltec@live.com

دیدگاه

دیدگاهها بسته شد.