معنای احتکار چیست؟

معنای احتکار چیست؟

معنای احتکار چیست؟ و آیا در روایات معصومین نکوهش شده است؟ لطفاً چند مورد از احکام مربوط به آن‌را بنویسید.

پاسخ اجمالی

احتکار از مادۀ «حکر» است، و حکر به معنای ذخیره کردن طعام به امید و انتظار چیزی است. به کسی که این عمل را انجام می دهد «محتکر» گفته می‌شود. به نظر برخی از لغت‌شناسان، احتکار به معنای جمع آوری و نگهداری طعام و آنچه که خورده می‌شود(ارزاق)، به امید گران شدنش؛ است.[۱]

محتکر از نگاه روایات

دربارۀ احتکار روایات متعددی رسیده است که در چند بخش به برخی آنها اشاره می‌شود.[۲]

الف. احتکار موجب سقوط خصلت‌های انسانی است: امام علی(ع) می‌فرمایند: «احتکار رذیلت(پستى) است».[۳] «احتکار خصلت فاجران است».[۴] و «رنج رساندن به مردم از راه احتکار، از خصلت‌هاى مردم جاهل است».[۵]

ب. محتکر گنهکار است؛ امام على(ع): «محتکر اهل معصیت و گناه کار است ».[۶]

ج. محتکر ملعون است؛ پیامبر اسلام(ص) در این باره می‌فرماید: «محتکر ملعون است».[۷]

امام موسی کاظم(ع) از پیامبر(ص) روایت می‌کند: «… اگر بنده‏اى به عنوان دزد، به نزد خدا رود، در نظر من بهتر است تا به عنوان «محتکر»، که چهل روز ارزاق را احتکار کرده باشد…».[۸]

د. عذاب محتکر در آخرت: پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید: «نگاهى به دوزخ افکندم، درّه‏اى دیدم که مى‏جوشید، (به مالک دوزخ) گفتم: اى مالک! این درّه جاى کیست؟ گفت: جاى سه گروه: محتکران، اشخاص دایم الخمر، و دلّالان زنا».[۹]

حکم شرعی احتکار

به طور مسلّم، احتکار در شرع مقدّس نهی شده است. عدۀ زیادی از فقها نیز حکم به تحریم آن داده‌اند،[۱۰] اگرچه برخی دیگر، دلایل حرمت را کافی ندانسته و حکم به کراهت داده اند.[۱۱] اما در هر صورت برخی از مجازات‌های محتکر (مانند به فروش گذاشتن اموال احتکار شده) مورد اجماع علما است.[۱۲]

اگرچه حرمتِ احتکار بر اساس آنچه در روایات آمده و نظر مشهور هم همان است، فقط در غلّاتِ چهارگانه و در روغن حیوانى و روغن نباتى است که طبقات مختلف جامعه به آن نیاز دارند؛

ولی حکومت اسلامى هنگامى که مصلحت عمومى اقتضا کند، حق دارد از احتکار سایر احتیاجات مردم هم جلوگیرى کند و اجراى تعزیر مالى بر محتکر در صورتى که حاکم صلاح بداند، اشکال ندارد.[۱۳]

[۱]. ابن منظور، لسان العرب،ج ۴، ص ۲۰۸،دار صادر، چاپ سوم، بیروت، ۱۴۱۴ق.

[۲]. نک: حکیمی، برادران، الحیاه، ج ۵، ص ۶۲۳، ترجمه احمد آرام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران، ۱۳۸۰ش.

[۳]. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، محقق و مصحح: درایتی، مصطفی، ص ۳۶۱، ح ۸۲۰۰، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ اول، ۱۳۶۶ش؛ الحیاه، ج ۵، ص ۶۲۷٫

[۴]. تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ص ۳۶۱٫

[۵]. همان.

[۶]. ابن حیون، نعمان بن محمد مغربی، دعائم الإسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، محقق و مصحح: فیضی، آصف،‏ ج ۲، ص ۳۵، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۵ق.

[۷]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، دار الحدیث، ج ۱۰، ص ۶۰، قم، چاپ اول، ‏۱۴۲۹ق.

[۸]. شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، ج ۳، ص ۱۵۹، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.

.[۹] شیخ حر عاملى، وسائل الشیعه، ج ۱۷، ص ۴۲۶، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، چاپ اول، ۱۴۰۹ق.

[۱۰]. امام خمینی در کتاب بیع خود می‌نویسد: «اقتضای اکثر روایات؛ حرمت احتکار است». نک: امام خمینی، کتاب البیع ، ج ‏۳، ص ۶۱۱، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، چاپ اول، ۱۴۲۱ق.

[۱۱]. صیمری، مفلح بن حسن، غایه المرام فی شرح شرائع الإسلام، ج ‏۲، ص ۳۲، دارالهادى، چاپ اول، بیروت، ۱۴۲۰ق.

[۱۲]. همان.

.[۱۳] امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، ج ‏۲، ص ۱۰۲۷، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق

منبع: اسلام کوئست

اشتراک گذاری پست

درباره ی نویسنده

tst

مهندس احمدی-مشاور برنامه ریزی و سیستم ها-موسسه رزق حلال
این موسسه آمادگی هرگونه همکاری از ایده پردازی تا طراحی و ساخت محصولات صنعتی، شهری، فرهنگی-اجتماعی، سیستمی و … را دارد. بدین منظور می توانید با ما تماس حاصل فرمائید.
تلفن:09331188467 ایمیل: halaltec@live.com

دیدگاه

دیدگاهی ثبت نشده.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.