گردشگری سلامت در ایران

گردشگری سلامت در ایران

شفقنا- اگر به تاریخچه گردشگری سلامت در ایران نگاه کنیم می توان ادعا کرد این موضوع سابقه ای به بلندای تاریخ ایران دارد، سفرهایی که افراد گذشته فرسنگ ها فرسنگ از محل زندگی خود دور می شدند تا بتوانند با کمک آب های معدنی یا طب سنتی سلامتی خود را بدست آورند، اما آنچه به صورت مدون به عنوان گردشگری سلامت در برنامه مسئولان قرار گرفت به سال ۱۳۸۲ بازمی گردد، موضوعی که دهه های قبل کشورهای توسعه یافته از آن به عنوان یک صنعت و منبع مهم کسب درآمد برای مردم خود استفاده می کردند، اما در ایران با وجود اینکه دیر آغاز شده بدون داشتن برنامه های دقیق و منسجم، از دید مسئولان و سیاستگذاران نیز مغفول مانده است. در واقع گردشگری سلامت به عنوان صنعتی مهم و ظریف، نوعی از گردشگری محسوب می شود که به منظور حفظ، بهبود و حصول مجدد سلامت جسمی و ذهنی فرد صورت می گیرد. بر اساس گزارش‌های سازمان جهانی بهداشت، ایران به دلیل بالابودن سطح خدمات سلامت، پایین بودن هزینه های درمان، زیرساخت‌های پزشکی و متخصصان مجرب یکی از بهترین گزینه‌ها برای جذب گردشگری سلامت در منطقه و در بین کشورهای اسلامی است.

اما سووالی که می تواند در این زمینه مطرح شود این است که ایران تا چه حد توانسته از این توانمندی و پتانسیل های خود در جذب گردشگری سلامت استفاده کند؟ و چرا با وجود داشتن ظرفیت های بالای جذب گردشگر سلامت در بین کشورهای اسلامی، هنوز جایگاه واقعی خود را در منطفه کسب نکرده است بطوریکه کشورهایی مثل ترکیه، امارات و عمان که این پتانسیل ها را در خود ندارند در مقایسه با ایران در جذب گردشگر سلامت، موفق تر عمل می کنند.

دکتر سید حسن طباطبایی نژاد، دبیر انجمن خدمات بین المللی سلامت کشور در گفت و گو با خبرنگار شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)، بحث در حوزه گردشگری سلامت را از موضوعات جدید طی سال های اخیر در کشور دانست و افزود: تقریبا موضوع گردشگری سلامت حدود ۱۰ سال است که از سوی وزارت بهداشت و سازمان میراث فرهنگی در کشور مطرح و به عنوان یک علم در حصوص اهمیت آن بحث و گفت و گو می شود. در حالی که کشورهای پیشرفته و توسعه یافته بیش از سه دهه است که روی این موضوع سرمایه گذاری و از آن به عنوان یک صنعت نام می برند.

هنوز علم مرتبط به گردشگری سلامت شکل نگرفته

وی در ادامه جدید بودن بحث گردشگری سلامت در کشور را یکی از مهم ترین دلایل بی برنامگی این صنعت در ایران دانست و تصریح کرد: جدید بودن بحث گردشگری سلامت یکی از دلایلی است که ایران در این زمینه موفقیت چندانی کسب نکرده است در واقع فعالیت در یک موضوع جدید، ابتدا نیازمند بینش در نگاه مسئولان و سیاستگذاران آن حوزه دارد تا بر اساس آن بتوانند یک برنامه ریزی بلند مدت و منسنجم را در سطح ملی طراحی کنند اما متاسفانه هنوز بینش لازم در بحث گردشگری سلامت در بین مسئولان و سیاستگذاران کشور دیده نمی شود.

طباطبایی نژاد با تاکید بر اینکه هنوز هیچ برنامه ای جهت استفاده و رشد پتانسیل های گردشگری سلامت در کشور صورت نگرفته است، گفت: متاسفانه تاکنون کمتر از۴۰ درصد ظرفیت های گردشگری سلامت در کشور بهره برداری شده است و به دلیل ساختارهای غلط در بخش های خصوصی و دولتی مدیریت سلامت و گردشگری، تا کنون هیچ همفکری و انسجام در هم افزایی و رشد پتانسیل های گردشگری سلامت در کشور صورت نگرفته است.

آماری مدون در خصوص گردشگری سلامت در دنیای اسلام وجود ندارد

این کارشناس حوزه گردشگری سلامت همچنین نقش و وظایف بخش های دولتی در جذب گردشگری سلامت را بسیار سنگین توصیف کرد و افزود: تغییر مدیریت ها، رویکردها، عدم اولویت گذاری به برنامه ها و همچنین عدم توجه به تخصص گرایی در بخش های دولت از مهم ترین دلایلی است که کشور ما نتوانسته در حوزه جذب گردشگری سلامت موفقیتی حاصل کند.

ترکیه در سکوی نخست جذب گردشگر سلامت در بین کشورهای اسلامی

وی در ادامه با اشاره بر اینکه ترکیه با سالانه ۲۸ میلیون گردشگر موفق تر از کشورهای اسلامی عمل نموده است، اظهار کرد: اگر بخواهیم ظرفیت ها و پتانسیل های پزشکی این کشور و دیگر کشورهای اسلامی را با ایران مقایسه کنیم می توان به جرات ادعا کرد که ایران رتبه اول ظرفیت های جذب گردشگر سلامت درمنطقه را دارد اما از لحاظ بهره برداری از این ظرفیت ها در رتبه های بسیار پایین منطقه یعنی دهم قرار دارد.

طباطبایی نژاد همچنین یادآورشد: در واقع بحث گردشگری سلامت امری کاملا وابسته به توسعه گردشگری است و اگر کشوری در حوزه جذب گردشگری موفق عمل کرده باشد در زمینه گردشگری سلامت هم می تواند موفق باشد و البته این امر در خصوص کشورهای اسلامی صدق می کند اینکه چرا این کشورها در مقایسه با ایران گردشگر خارجی بیشتری دارند این است که آنها توانسته در فراهم آوردن زیر ساخت های امر گردشگری نسبت به ایران موفق تر باشند.

به گفته او از میان کشورهای اسلامی حدود ۸ کشور به عنوان مقصد توریسم درمانی می توانند مطرح باشند و برخی از کشورها نیز امکان اعزام بیمار به دیگر کشورها را دارند و در کنار این کشورها کشورهایی مثل مالزی وجود دارد که ظرفیت ها و توانمندی های پزشکی را ندارند اما با استفاده از سایر ظرفیت های خود توریسم پذیری می کنند.

طباطبایی نژاد همچنین با تاکید بر اینکه در حال حاضر امکانات زیرساختاری و مدیریت خدمات گردشگری ایران با کشورهای پیشرفته بسیار فاصله دارد، گفت: اگر چه به جرات می توان ادعا نمود که کشور ما برای جذب گردشگر سلامت دارای ظرفیت‌ متعددی نظیر چشمه‌های آب معدنی، نمکزارهای کویری، بخش‌های درمانی ناباروری، دندانپزشکی، مراکز دیالیز و انواع جراحی‌ های قلب، پلاستیک و چشم است اما متاسفانه برای جذب یک گردشگر در مرحله ابتدایی باید امکانات زیرساختاری و مدیریت خدمات مناسبی داشته باشیم که در این زمینه هنور دچار ضعف هستیم.

این کارشناس حوزه گردشگری سلامت به مهم ترین مزایای گردشگری در این حوزه اشاره کرد و افزود: اشتغال زایی و رشد کیفی بخش سلامت کشور و نزدیک شدن به استانداردهای جهانی، کسب درآمد و ارزآوری، حمایت از رشد اقتصادی، رشد بالقوه، ارتقای کیفی سیستم‌های پزشکی در بخش‌های مختلف از مهمترین اهداف قابل طرح در توسعه صنعت توریسم سلامت کشور است.

سازمان های مسئول در بحث توسعه گردشگری سلامت بصورت هماهنگ عمل نمی کنند

وی یکی از مشکلات پیش روی گسترش توریسم سلامت را تعدد مراکز دولتی متولی توریسم سلامت در کشور عنوان کرد و گفت: متاسفانه سازمان صنایع‌دستی و گردشگری، وزارت بهداشت، وزارت امور خارجه، وزارت رفاه، استانداری ها، شرکت‌های بیمه و حتی اتاق بازرگانی، هریک از منظر خود این صنعت را رصد می‌کنند که این امر به موازی کاری در تحقق اهداف منجر شده است.

سالیانه کمتر از ۴۰هزار گردشگر سلامت وارد ایران می شود

این کارشناس گردشگر سلامت در ادامه با بیان اینکه سالیانه کمتر از ۴۰هزار گردشگر سلامت وارد ایران می شود، اظهار کرد: اگر چه آمار دقیقی از بیماران خارجی که در ایران درمان می شود وجود ندارد اما به نظر می رسد سالانه ۴۰ هزار گردشگر از کشورهای اسلامی نظیرعراق، آذربایجان، ترکمنستان،کشورهای حاشیه خلیج فارس، عمان، افغانستان و غیره به قصد درمان به ایران سفر می کنند این در حالی است که کشور ما ظرفیت پذیرش ۵۰ تا ۱۰۰ هزار گردشگر سلامت در سال را دارد.

تا کنون تعریف جامع و مشخصی از گردشگر سلامت در دنیا وجود نداشته

بنابر اظهارات طباطبایی نژاد یکی دیگر از مهم ترین مشکلاتی که حوزه گردشگر سلامت در تمام دنیا از جمله ایران دارد، این است که هنوز تعریف دقیق و منسجمی از گردشگر سلامت در دنیا وجود ندارد و به چه افرادی گردشگر سلامت گفته می شود اینکه آیا ایرانیانی که دو تابعیتی هستند و وارد کشور ما می شوند گردشگر محسوب می شوند یا نه و اصلا در سیستم صدور ویزا گردشگر سلامت تعریف شده است که برای افراد ویزای توریستی صادر شود.

بسیاری از کشورهای از قابلیت های گردشگری سلامت ایران بی اطلاع هستند

دبیر انجمن خدمات بین المللی سلامت کشور در ادامه عدم اطلاع ‌رسانی مناسب از ظرفیت های بخش سلامت ایران برای گردشگران داخلی و خارجی را از مهم ترین نقاط ضعف صنعت توریسم سلامت کشور عنوان کرد و گفت: متاسفانه بسیاری از کشورهای دنیا حتی کشورهای همسایه و اسلامی از قابلیت های ایران در حوزه درمان و سلامت بی اطلاع هستند در این زمینه هنوز تبلیغات و اطلاع رسانی منسجم و صحیحی در داخل و خارج ازکشور صورت نگرفته است در حالی که لازم است رسانه ها، مراکز تبلیغات و حتی تورها و آژانس های مسافرتی در معرفی ظرفیت ها و جاذبه های گردشگری سلامت کشور، بسیار فعال تر ظاهر شوند.

دکتر عباس استاد تقی زاده، دبیر سابق کمیته گردشگری سلامت کشور در گفت و گو با خبرنگار شفقنا(پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)، تعریفی از گردشگری سلامت ارائه داد و افزود: در واقع کلیه مسافرت هایی که در داخل و خارج از کشور به منظور درمان، حفظ و ارتقا سلامت انجام می شود را گردشگری سلامت می گویند.

بر اساس برنامه چهارم توسعه می بایست۳۰ درصد هزینه های درمانی کشور از طریق گردشگر سلامت تامین می شد

وی در ادامه با تاکید بر اینکه ایران هنوز در حوزه گردشگری سلامت در مراحل آغازین راه است تصریح کرد: متاسفانه تاکنون هیچ بررسی و تحقیقی صورت نگرفته است که نشان دهد ایران درحوزه گردشگری سلامت تا چه اندازه موفق عمل کرده است اما بر اساس قانون چهارم توسعه وزارت بهداشت مکلف بود حدود ۳۰ درصد از کلیه منابع بهداشت و درمان کشور را از طریق بخش گردشگری سلامت تامین کند.

ایران از لحاظ دارا بودن پتانسیل های جذب گردشگر سلامت در بین کشورهای اسلامی رتبه اول را دارد

تقی نژاد به مهم ترین پتانسیل های ایران در زمینه توسعه گردشگری سلامت در دنیا در بین کشورهای اسلامی و منطقه اشاره کرد و گفت: ایران یک سری پتانسیل هایی از نظر تجهیزات پزشکی، منابع انسانی، انواع تخصص ها و تجربه پزشکی ایرانیان و همچنین از نظر تنوع اقلیمی، جاذبه‌های سیاحتی و زیارتی جهت جذب گردشگر سلامت دارد که اگر به درستی از این ظرفیت ها استفاده شود می توان در این عرصه رتبه اول منطقه را کسب نمود.

مدیر کل سابق سلامت شهرداری تهران، هزینه های درمان برای گردشگران سلامت در ایران را بسیار پایین ارزیابی کرد و افزود: در واقع هزینه هایی که یک گردشگر سلامت برای درمان خود در ایران صرف می کند بسیار پایین تر از کشورهای دیگر یعنی حداقل یک دهم هزینه های کشورهای دیگر است مثلا هزینه عمل لیزیک قلب در کشوری مثل ترکیه حداقل ۱۰ برابر آن هزینه در ایران است.

وی در ادامه با بیان اینکه پتانسیل ها و ظرفیت های گردشگری سلامت در ایران را بسیار بی سابقه در بین کشورهای اسلامی و حتی شمال آفریقا دانست و افزود: با توجه به اینکه بحث گردشگری سلامت به عنوان یه موضوع کاملا بین رشته ای به بخش گردشگری و سلامت مرتبط است که عمدتا دو سازمان میراث فرهنگی در بحث های گردشگری مثل، ویزا، اسکان، هتلینگ ورفت و آمد گردشگر و در بخش خدمات پزشکی آن وزارت بهداشت دخیل است که متاسفانه هنوز این سازمان ها به یک نتیجه مناسبی دراین زمینه حاصل نشده بطوریکه عزم جدی و ساختار مناسب جهت استفاده از ظرفیت های گردشگری حوزه سلامت در وزارت بهداشت و همچنین سایرسازمان های گردشگری ایران وجود ندارد واگر هم در این زمینه کاری انجام شده علاقه مسئولان بیمارستان ها یا مدیران دانشگاهها بوده است.

توسعه گردشگری سلامت یک امر مشارکتی است

به گفته دبیر سابق کمیته گردشگری سلامت کشور، یکی از موانع توسعه گردشگری سلامت در ایران این است که بحث گردشگری حوزه سلامت امری مشارکتی و نیازمند به هماهنگی تمامی سازمان های مربوطه در حوزه گردشگری و سلامت را می طلبد و با توجه به اینکه در کشور ما کار مشارکتی و گروهی جواب نمی دهد و در این زمینه نیزهر ارگان و سازمانی در کشور بدون هماهنگی و مشورت با سایر سازمان های مربوط می خواهد همه کارها را خودش انجام دهد، در صورتی که بحث گردشگری سلامت یک علم مدیریتی است و افرادی که تنها در حوزه درمان یا گردشگری فعالیت می کنند نمی توانند بدون هماهنگی در این زمینه موفق باشند.

دکتر تقی زاده همچنین یادآور شد: از طرف دیگر هم آژانس های گردشگری و کسانی که در حوزه گردشگری فعالیت می کنند بدون هیچ تخصص و اطلاعات کافی در حوزه گردشگری سلامت فعالیت می کنند در واقع ممکن است آژانسی بتواند بیماری را به کشور یا بیمارستانی جهت درمان معرفی کند اما در زمینه پتانسیل های پزشکی، میزان هزینه های درمانی و خدمات ارائه شده در آن کشور به بیماران اطلاعات کافی ندارد بطوریکه در بسیاری از موارد پیش آمده که بیماری وارد کشور ما شده اما نتوانسته خدمات مورد نیاز خود را دریافت کند پس بنابراین کسانی که در حوزه گردشگری سلامت فعالیت می کنند باید علاوه بر علم گردشگری، اطلاعات پزشکی هم داشته باشد.

این کارشناس حوزه گردشگری سلامت به مهم ترین حوزه های جذب گردشگری سلامت در کشور اشاره کرد و افزود: بیشتر متقاضیان گردشگری سلامت در کشور ما برای درمان بیماریهای قلب و عروق، بخش زیبایی، عمل لیزیک، جراحی چشم و نازایی است.

بیشترین گردشگران سلامت از کشورهای حاشیه خلیج فارس و عراق وارد ایران می شوند

دکتر تقی زاده با بیان اینکه در حال حاضر بیشترین گردشگران سلامت در ایران از حوزه کشورهای اسلامی و عربی نظیر عراق، کویت، عمان و کشورهای آسیای میانه هستند، اظهار کرد: متاسفانه با توجه به پتانسیل های کافی برای جذب گردشگر سلامت از کشور های اروپایی، به دلیل تبلیغات ناکافی و مشکلات امنیتی از این کشورها به ندرت گردشگر سلامت وارد کشور ما می شوند و بیشترین گردشگرانی که به منظور درمان وارد کشور می شوند از کشورهای عربی نظیر عراق، کویت، بحرین، پاکستان، عمان و کشورهای آسیای میانه است و بیشترین رشته‌های درمانی که مورد توجه آن‌ها قرار می‌گیرد دندانپزشکی، ناباروری، جراحی پلاستیک، جراحی قلب و سرطان است.

وی در ادامه با بیان اینکه ترکیه سکوی اول جذب گردشگر سلامت در بین کشورهای منطقه را از آن خود کرده است گفت: با توجه به اینکه ایران از لحاظ پتانسیل های جذب گردشگری سلامت رتبه اول در منطقه را دارد اما از لحاظ جذب گردشگری در این حوزه در رتبه زیر متوسط قرار دارد علاوه بر کشور ترکیه به عنوان رتبه اول جذب گردشگر سلامت در منطقه، کشور دبی هم در تلاش است با ساخت دهکده سلامت، قطب گردشگری منطقه و حتی جهان را از آن خود کند.

این کارشناس حوزه گردشگری سلامت، با اشاره بر اینکه بیش از ۸۰ درصد پزشکان مستقر در عربستان، از کشورهای اطراف و غیر عربستانی هستند ادامه داد: عربستان به دلیل اینکه ظرفیت های لازم جهت جذب گردشگری سلامت را ندارد نسبت به سایر کشورهای اسلامی در حوزه جذب گردشگری سلامت بسیار ضعیف عمل کرده است و اگر هم آماری در میزان گردشگران سلامت ارائه دهند به دلیل ویژگی زیارتی بودن آن منطقه است.

تفکر معالجه در خارج از کشور روز به روز در ایران به حداقل می رسد

دبیر سابق کمیته گردشگری سلامت کشور، با تاکید بر اینکه تفکر معالجه در خارج از کشور روز به روز در ایران به حداقل می رسد تصریح کرد: امروزه با توجه به پتانسیل های موجود و انواع پیشرفت های علمی در عرصه های تنکنیک ها و تجهیزات درمانی، تفکر معالجه در خارج در بین بیماران کشور نسبت به گذشته کاهش یافته است و در حال حاضر نیازمند یک برنامه میان مدت پنج ساله در کشور هستیم که در آن بتوان نقاط قوت و ضعف خود را در عرصه جذب گردشگر سلامت بررسی کنیم و راهبردمان را نیز دراین حوزه تعرف کنیم.

به ازای هر گردشگر سلامت ۱۰ شغل در کشور ایجاد می شود

مدیرکل سابق سلامت شهرداری تهران همچنین تولید شغل، درآمد را از مهم ترین فواید جذب گردشگر سلامت در هر کشور دانست و افزود: بر اساس هر گردشگر سلامتی که وارد کشور می شود بیش از۱۰ شغل مستقیم و غیر مستقیم در آن کشور ایجاد می شود که البته این موضوع برای گردشگری سلامت از دو دیدگاه درآمدی و ایجاد شغل بسیار قابل توجه است.

هر گردشگر سلامت در طول اقامت در کشوری بیش از ۱۰ هزار دلار ارز مصرف می کند

او یادآور شد: در واقع یک گردشگر معمولی وقتی وارد کشوری می شود بیش از ۱۰ هزار دلار هزینه می کند که این میزان در گردشگری سلامت به دلیل اینکه خدمات درمانی می گیرد به مراتب ۳ تا ۴ برابر افزایش می یابد بنابراین می توان نتیجه گرفت اگر چه موارد گردشگر سلامت کمتر است اما سود آن به مراتب بیشتر از گردشگری معمولی است یعنی هر کسی می تواند گردشگر طبیعت باشد ولی نمی تواند گردشگر سلامت باشد.

بهترین و پیشرفته ترین جراحی های دنیا در ایران قابل انجام است

تقی زاده در پایان با تاکید بر اینکه بهترین و ریزترین اعمال جراحی پیشرفته دنیا در ایران قابل انجام است گفت: ما در حوزه جذب گردشگری سلامت تنها نیازمند برنامه جامع و مشخصی هستیم که در آن آژانس هایی باشند که با مفاهیم پزشکی و حوزه گردشگری آشنا باشند دومین استراتژی، استراتژی تبلیغات است یعنی ما از هر طریقی پتانسیل ها و امکانات کشور را با دنیا معرفی کنیم و این اطمینان را به بیمار دهیم که از نظر امنیت و کیفیت خدمات مطمئن باشند.

اشتراک گذاری پست

درباره ی نویسنده

tst

مهندس احمدی-مشاور برنامه ریزی و سیستم ها-موسسه رزق حلال
این موسسه آمادگی هرگونه همکاری از ایده پردازی تا طراحی و ساخت محصولات صنعتی، شهری، فرهنگی-اجتماعی، سیستمی و … را دارد. بدین منظور می توانید با ما تماس حاصل فرمائید.
تلفن:09331188467 ایمیل: halaltec@live.com

دیدگاه

دیدگاهی ثبت نشده.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.