ناپایداری پیوند های انسانی در فضای مجازی

کتاب عشق سیال به قلم زیگمونت باومن، به بررسی رابطه انسانی میان زنان و مردان می پردازد که چگونه در دنیای مدرن پیوندهای انسانی بسیار شکننده و سست هستند و چگونه جامعه مدرن انسانها را به سوی ایجاد پیوندهای سست سوق می‌دهد که از این پیوندها تحت عنوان «عشق سیال» نام می‌برد.
سیال به معنی در جریان بودن و شکلی است که به طور پیوسته تغییر می کند.
قهرمان اصلی کتاب باومن رابطه انسانی است. شخصیت های محوری این کتاب زنان و مردان هستند که احساس می کنند به راحتی دور انداختنی هستند. افرادی به شدت محتاج به ایجاد رابطه ولی بیمناک از مرتبط بودن و به ویژه مرتبط بودن همیشگی هستند زیرا می ترسند که چنین حالتی بار سنگینی بر دوش آنها تحمیل کند.
عاملی معتقد است که یک جریان جهانی شدن مجازی در کنار جهانی شدن واقعی وجود دارد جهان واقعی جغرافیامند، محسوس و دارای نظام سیاسی مبتنی بر دولت- ملت است و جهان مجازی بی مکان، فرا زمان، دسترس پذیر و فارغ از محدودیت های دولت – ملت است.
محققین دانشگاه استنفورد در مقاله‌ای با عنوان بی‌وفایی آنلاین، بعد جدیدی در روابط انسانی به ویزگی های فضای مجازی در قالب مدل ای سی ای (ناشناس بودن – تسهیل- گریز) اشاره دارند. این مدل شرح دهنده زنان و مردان مدرنی است که به ارتباط احتیاج دارند اما از تعهد بیمناک هستند و زمانی از دوستی احساس رضایت می کنند که نه تعهدی بدهند و نه تعهدی بگیرند و به تعبیر باومن همیشه همه درها را باز نگه دارند. این امر در فضای مجازی با سهولت بیشتری رخ می دهد و به نقل از جوان ۲۸ ساله آمریکایی «در دوستی های اینترنتی شما همیشه می‌توانید دکمه Delete را فشار دهید».
مدل ای سی ای دارای سه متغیر ( ناشناس بودن- تسهیل – گریز) است که محیطی را به وجود می آورد که بیش از آنچه که افراد انتظار دارند اغوا کننده است و به راحتی مسیری راحت- مبهم و مهیج را فراهم می آورد.
ناشناس بودن: ناشناس بودن می تواند احساس راحتی کاربران اینترنتی را افزایش می دهد چون توانایی جستجو و در نتیجه یافتن علائم ریاکارانه و قابل سرزنش یا قضاوت در بیان چهره ای را که می تواند در تعاملات رویارویی وجود داشته باشد کاهش دهد. فاصله ایجاد شده توسط فضای اینترنتی فرد را قادر می سازد احساسات صمیمانه خود را اغلب با افراد در میان بگذارد. بنابراین گشایش دری برای رابطه و احساس صمیمت تقویت شده و در نهایت می تواند به رابطه اینترنتی و یا رابطه منجر شود که در مقایسه با دنیای واقعی اینگونه روابط ممکن است ماه ها و یا سال ها طول بکشد.
تسهیل: به نظر می رسد که پیوندهای مجازی بر خلاف روابط قدیمی (روابط متعهدانه)، پیوندها متناسب با موقعیت زندگی سیال مدرنی هستند که در آن این امید و انتظار وجود دارد که« احتمالات عاشقانه» با سرعتی هرچه بیشتر در عبور و مرور باشند، و با وعده «رضایت بخش تر و قانع کننده تر بودن» یکدیگر را از صحنه بیرون کنند. برخلاف وابط واقعی ورود به روابط مجازی و خروج از آن ها آسان است و در مقایسه با«جنس واقعی» که سنگین، کند، بی حرکت و نا منظم است، این روابط آراسته، منظم، راحت و خوش دست به نظر می رسند.
گریز: مردی که در نیویورک زندگی می کند خوش و بش کردن با زنی را که در استرالیا زندگی می کند بی ضرر می بیند و یا اینکه یک زن می تواند به دلیل فقدان تماس فیزیکی توجیه کند که داشتن روابط غیر اخلاقی اینترنتی خیانت نیست. همچنین این فضا موقعیتی را ایجاد می کند که فرد شرکای جنسی متعددی داشته باشد بدون اینکه نیاز باشد که به یکی یا همه آنها تعهد داشته باشد.
باومن این عدم تعهد را به «روابط جیب بلوز» تعبیر می کند یعنی آن نوع روابطی که می تواند در هنگام نیاز آن ها را شکوفا سازند ولی پس از رفع نیاز آن ها را کاملا در جیب خود پنهان می کنند یا یا می آموزند که روابط شبیه ریبنا هستند: اگر حجم غلیظی ار آن را بنوشند، دچار حالت تهوع می شوند و ممکن است برای سلامت آنها خطرناک باشد.
هنگامی که شبکه نقشی بنیادین در زندگی پیدا کند چه رخ می دهد؟
در موقعیت سیال مدرن زندگی، روابط شایع ترین، حادترین، حساس ترین و مسئله سازترین نمونه ناهمخوانی و چندگانگی است و فضای مجازی با نقش اغواگری که برای کاربران بازی می کند روابط را به سوی سیالت سوق می دهد. بنابر قول دریفوس در کتاب نگاهی فلسفی به اینترنت «اگر بدن ها از دست بروند ارتباط، مهارت، واقعیت و معنا هم از دست می رود و کاربر اینترنت را وسوسه می کند تا از خطر تعهد صادقانه اجتناب کند» و هشدار می دهد عصر او با تاملی بی اعتنا مشخص می شود که همه تفاوت های مرتبه ای و ارزشی از بین می برد. به عبارت او این تامل بی اعتنا همه تمایز کیفی را همسان می کند. همه چیزها برابرند به نحوی که هیچ چیز آنقدر اهمیت ندارد که فرد مشتاق، به خطر انداختن خود برای آن باشد.

اشتراک گذاری پست

درباره ی نویسنده

tst

مهندس احمدی-مشاور برنامه ریزی و سیستم ها-موسسه رزق حلال
این موسسه آمادگی هرگونه همکاری از ایده پردازی تا طراحی و ساخت محصولات صنعتی، شهری، فرهنگی-اجتماعی، سیستمی و … را دارد. بدین منظور می توانید با ما تماس حاصل فرمائید.
تلفن:09331188467 ایمیل: halaltec@live.com

دیدگاه

دیدگاهی ثبت نشده.

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.